Ondokuzuncu yüzyılın sonlarında sanayileşmenin getirdiği tekdüze üretime karşı ortaya çıkan art nouveau dekorasyon anlayışı evlerin iç mekanlarında dalgalı ve asimetrik çizgilerle hareketli bir yaşam alanı yaratır. Doğadaki bitki kökleri, sarmaşıklar ve çiçek sapları gibi kıvrılarak ilerleyen organik formlar bu felsefenin çıkış noktasını oluştururken mekanlardaki keskin ve köşeli hatları bütünüyle yumuşatır.
Geçmişin ağır saray tarzlarından sıyrılmak isteyenlerin araştırdığı art nouveau nedir sorusunun cevabı mimari ile iç mekanı tek bir gövde halinde birleştiren bütünsel tasarım anlayışında yatar. Duvarlardan mobilyalara uzanan bu kesintisiz hareketlilik el işçiliğini yücelten el sanatları akımı ve estetiği günlük yaşamın içine taşıyan dekoratif sanatlar ile sıkı sıkıya bağlanır.
İç mekanlarda bu akımı uygularken yüzeyleri kontrolsüzce desenle doldurmak odaları daraltarak kasvetli bir ortam yaratır. Mekandaki ışık miktarını ve odanın hacmini hesaba katarak hareket etmek büyük mobilyalar ile boş duvar yüzeyleri arasında kararlı bir oran kurmanızı kolaylaştırır. Örneğin salonun geneline hakim olan yalın yüzeylerin yanına dalgalı formda tek bir ahşap parça eklemek gözü yormadan amaca ulaşmanızı destekler.
Art Nouveau Dekorasyon Stilinin En Belirgin Özellikleri
Doğayı birebir taklit etmek yerine onun büyüme enerjisini iç mekana yansıtan art nouveau akımı özellikleri tasarımdaki hareketlilikle kendini gösterir. Klasik tarzın simetrik ve köşeli kurallarına karşı duran bu yeni sanat akımı dekorasyon uygulamalarında rüzgarda savrulan dalgaları andıran kıvrımlı hatlar her detayda hissedilir.
Duvar panolarında kapı pervazlarında ve merdiven korkuluklarında karşımıza çıkan asimetrik desenler durağanlığı kırarak mekana dinamizm katar. Renklerin seçimi ve kullanımı da bu hareketli etkiyi destekleyecek şekilde ayarlanır. Doğanın kendi döngüsünden ilham alan soluk yeşiller hardal sarıları vizon tonları somon pembeleri ve kül grilerinden oluşan art nouveau renkleri mekanın zeminini boyar. Bu pastel tonların üzerine eklenen pirinç veya bakır yansımalar odadaki gölgeleri hareketlendirerek derinlik kazandırır.
Malzeme birleşimi söz konusu olduğunda ışığı renklendirerek içeri alan vitray cam sanatı ile el emeğini vurgulayan demir ve ahşap işçiliği bir araya gelir. Pencerelerde dolap kapaklarında veya oda bölmelerinde kullanılan renkli camlar gün ışığının açısıyla birlikte odanın havasını sürekli olarak değiştirir. Demir ve ahşabın usta ellerde adeta sıvı gibi büküldüğü bu tasarımlar mekanın sınırlarını yumuşatarak gözü yormayan bir görsellik yaratır.
İç Mekanda Art Nouveau Mobilya ve Malzeme Seçimi
Mobilyaların seçiminde endüstriyel fabrikasyon ürünlerin soğukluğundan kaçınmak ve el işçiliğinin sıcaklığını odaya taşımak gerekir. Bu felsefenin öncülerinden olan william morris mobilya tasarımı anlayışı doğal malzemelerin dürüstçe işlenmesini savunarak mobilyayı adeta yaşayan bir heykele dönüştürür.
Almanya’daki jugendstil mobilya ekolünün yalın ama kıvrımlı çizgileri ile Avusturya’daki sezesyonizm dekorasyon akımının geometrik formları yumuşatan tavrı eviniz için seçeceğiniz mobilyaların karakterini çizer. Odalarda kullanılacak bitkisel desenli mobilyalar ve oymalı dolap kapakları yanlarında sakin yüzeyler barındırmadığında odada karmaşa yaratır. Bu karmaşayı engellemek adına ağır ve koyu renkli dolaplar yerine ince dal figürleriyle süslenmiş kıvrımlı ahşap mobilya tasarımlarına yönelmek alanın açık kalmasını destekler.
Yemek odasında oval hatlara sahip ahşap bir masa ile sırt kısmı bitki sapı şeklinde bükülmüş sandalyeleri birleştirebilirsiniz. Bu hareketli parçaların etrafında kalan alanları boş bırakarak mobilyanın kendi formunu sergilemesine alan açmak görsel karmaşanın önüne geçer.
Art Nouveau Tarzında Duvar ve Zemin Tasarımları
Duvarların ve zeminlerin tasarımı odadaki mobilyaların gücünü ortaya çıkaracak sakin bir fon görevi üstlenmelidir. Duvarlarda sarmaşık nilüfer veya sülün desenleriyle şekillenen floral stil dekorasyon etkisini yansıtmak için duvar kağıtlarından faydalanabilirsiniz.
Ancak odanın dört duvarını birden bu yoğun desenlerle kaplamak alanı daraltıp tavanı alçak göstereceğinden bu uygulamayı sadece tek bir odak duvarıyla sınırlandırmak odanın nefes almasını kolaylaştırır. Zemin kaplamalarında ise meşenin doğal damarlarını gösteren parkeler veya dairesel çizgilere sahip karolar kullanılabilir.
Zemin kaplamasında hareketli ve çok renkli seramikler kullanılıyorsa duvarların tamamen düz ve pastel tonlarda kalması gözün dinlenmesini destekler. Kapılarda veya oda geçişlerinde yer verilecek dekoratif cam paneller pencereden süzülen ışığı dağıtarak karanlık köşeleri aydınlatır. Kapı pencerelerindeki küçük vitray cam sanatı uygulamaları gün ışığının renkli yansımalarla zemine düşmesiyle odadaki hareketliliği doğal yoldan artırır.
Art Nouveau Dekorasyonunda Aksesuar Kullanımı
Aksesuarların miktarı ve yerleşimi iç mekandaki sade yüzeylerle desenli alanların oranına göre ayarlanmalıdır. Renkli camların kurşun şeritlerle birleştirilmesiyle üretilen tiffany lamba modelleri veya el yapımı seramik vazolar odada tek başlarına bile güçlü bir odak noktası kurabilir.
Gece aydınlatmasında yumuşak ve loş bir ışık yayarak gölgeleri yumuşatan eskitme pirinç aydınlatma elemanları abajur veya aplik formunda duvara monte edilerek kullanılabilir. Tekstil seçiminde ise koltukların üzerindeki örtülerin perdelerin veya kırlentlerin desen yoğunluğu odadaki diğer yüzeylerle çakışmamalıdır.
Düz renkli bir koltuğun üzerine yerleştirilecek bitki motifli kırlentler veya sade pencereleri çevreleyen dökümlü kadife perdeler odadaki yumuşaklık hissini artırır. Duvarlarda kullanılacak olan ve dönemin dokuma sanatını yansıtan duvar örtüsü modelleri hem büyük boşlukları doldurur hem de odadaki ses yalıtımını güçlendirir. Halı kaplamalarında veya koltuk kılıflarında desen yoğunluğunu tek bir bölgede toplayıp diğer tekstil ürünlerini daha sade seçmek aksesuarların odada kalabalık yaratmasını engeller.
Türkiye ve İstanbul’daki Art Nouveau Mimari Örnekleri
Ondokuzuncu yüzyılın son çeyreğinde Avrupa’dan tüm dünyaya yayılan bu akım Osmanlı başkenti İstanbul’un mimari çehresinde de kalıcı izler bırakır. Şehrin tarihi sokaklarında yükselen istanbul art nouveau binaları incelendiğinde dönemin saray mimarı olan raimondo d’aronco eserleri bu estetiğin en nitelikli örneklerini oluşturur.
Beşiktaş’ta yer alan ve dairesel hatları taş oymacılığındaki bitkisel motifleriyle belirginleşen şeyh zafir türbesi mimarın bu üsluptaki ustalığını sergiler. İstiklal Caddesi’nde yürürken cephesindeki zengin çiçek kabartmaları bükümlü demir balkon korkulukları ve devasa pencereleriyle göze çarpan botter apartmanı mimarisi dönemin seçkin yaşam tarzını günümüze taşır.
Tarabya’daki Huber Köşkü Bebek’teki Mısır Konsolosluğu Yalısı ve Çubuklu Kasrı gibi binalar da cephelerindeki ahşap ve metal işçiliğiyle bu akımın yerel iklimle nasıl birleştiğini gösterir.
Bu binalardaki pencerelerin vitray detayları merdiven korkuluklarının spiral kıvrımları ve cephedeki taş oymalar evinizde uygulayacağınız küçük bir ayna çerçevesinde veya dolap kapağında size ilham vererek yol gösterir.
Evinizde Art Nouveau Esintileri Yaratmak İçin İpuçları
Modern bir apartman dairesinde bu akımın ruhunu yakalamak için tüm evi antika mobilyalarla doldurmak yerine seçilmiş birkaç parçaya odaklanmak gerekir. Sade tasarımlı düz hatlara sahip bir salonun ortasına yerleştireceğiniz kıvrımlı ayaklı ahşap bir orta sehpa veya duvara asacağınız pirinç çerçeveli dairesel bir ayna tarzı yansıtmaya yeter.
Küçük odalarda koyu renkli ahşap dolaplardan ve tüm duvarı kaplayan ağır desenlerden kaçınarak mekanı açık ve aydınlık tutabilirsiniz. Duvarları pastel tonlarda boyadıktan sonra sadece tek bir köşede pirinç gövdeli şık bir lambader kullanmak akşam saatlerinde odanın derinliğini artırır.
Pencerelerde kullanılacak ince tül perdelerin yanına floral desenli kalın yan perdeler eklemek gün ışığını engellemeden odadaki tekstil dokusunu zenginleştirir. Ahşap tonlarının birbirini ezmemesi için mobilyalarda benzer cila renklerine yönelmek odadaki görsel karmaşanın önüne geçer.
Art Nouveau Dekorasyon Hakkında Merak Edilen Sorular
Art Nouveau Art Deco farkı nedir?
Art Nouveau tamamen doğadan alınan asimetrik kıvrımlar bitkisel dalgalanmalar ve akıcı organik hatlarla şekillenirken Art Deco endüstriyel dönemin simetrik keskin geometrik ve dikey çizgilerini esas alır. İlki bitki köklerini ve çiçek formlarını el işçiliğiyle yüzeylere işlerken ikincisi kübik formlar ve keskin köşeli desenlerle modern bir hatta ilerler.
Bir küçük evde art nouveau dekorasyon uygulaması nasıl yapılır?
Dar alanlarda bu tarzı uygularken büyük mobilyalar yerine zarif detaylı aksesuarlara ve aydınlatma elemanlarına yönelmek gerekir. Tek bir duvarda kullanılacak hafif tonlu floral duvar kağıdı veya köşe sehpası üzerinde duracak renkli camlı bir abajur odayı daraltmadan bu estetiği hissettirir.
Art Nouveau dekorasyonda malzeme uyumu nasıl sağlanır?
Ahşap cam metal ve tekstil ürünlerini bir arada kullanırken her malzemenin ağırlığını ölçülü dağıtmak gerekir. Koyu renkli ahşap gövdelerin yanına pirinç detaylı ince metal aksesuarlar ve ışığı geçiren renkli cam paneller eklemek malzemelerin odada hantal görünmesini önler.
Art nouveau tarzını en iyi yansıtan renkler nelerdir?
Doğanın sakin tonlarını barındıran zeytin yeşili somon pembesi fildişi hardal sarısı ve vizon tonları bu tarzın zeminini oluşturur. Duvarlarda ve geniş zeminlerde bu pastel renkleri kullanıp mobilya detaylarında pirinç veya altın yansımalara yer vermek odadaki ışık hareketini güçlendirir.
Art nouveau detayları modern evlere nasıl uyarlanır?
Yalın ve minimalist çizgilere sahip çağdaş mekanlarda bu etkiyi yakalamak için zıtlıklardan yararlanabilirsiniz. Düz renkli modern bir koltuk takımının yanına dairesel hatlara sahip pirinç bir yan sehpa yerleştirmek veya sade banyo duvarına vitray detaylı küçük bir ayna asmak yorucu olmayan bir sentez yaratır.
